ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ

Το Ολοκαύτωμα (1933–1945) ήταν η συστηματική, κεντρικά  σχεδιασμένη και υποστηριζόμενη δίωξη και δολοφονία έξι εκατομμυρίων Ευρωπαίων Εβραίων από το ναζιστικό γερμανικό καθεστώς, τους συμμάχους και τους συνεργάτες του. Ωστόσο εκτός των Εβραίων υπήρχαν και εκατομμύρια  άλλα θύματα των ναζιστικών διώξεων και δολοφονιών. Σύμφωνα με τη Διεθνή Συμμαχία για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος (Ιnternational Holocaust Remembrance Alliance), η  λέξη "Ολοκαύτωμα" με κεφαλαίο χρησιμοποιείται αποκλειστικά για να αναφερθεί στην απόπειρα αφανισμού του εβραϊκού λαού από τους Ναζί και τους συνεργάτες τους. Επίσης πρέπει να σημειωθεί πως η  λέξη "ολοκαύτωμα" είναι ελληνική λέξη, που απαντάται  σε κείμενα από τον 5ο αιώνα π.Χ. με τις αρχικές σημασίες "ολόκαυστος/θυσία που καίγεται ολόκληρη". Έκτοτε χρησιμοποιείται στην Ελλάδα για να περιγράψει περιστατικά ολικής καταστροφής μικρής ή μεγάλης κλίμακας (πχ Αρκάδι, Κάνδανος).  

Μάθετε περισσότερα: 

Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Η.Π.Α - Εγκυκλοπαίδεια του Ολοκαυτώματος  

Ιnternational Holocaust Remembrance Alliance

Γενοκτονία

Ο όρος «γενοκτονία» (genocide) είναι ένας νεοφυής όρος, που επινοήθηκε το 1944 από τον Πολωνοεβραίο δικηγόρο Ράφαελ Λέμκιν (Raphael Lemkin, 1900-1959), ο οποίος κατέληξε στον όρο αυτό στην προσπάθειά του να αποδώσει τη συστηματική εξολόθρευση των Εβραίων κατά το Ολοκαύτωμα. Με βάση το Ολοκαύτωμα προσπάθησε να προσδιορίσει τη διαδικασία της Γενοκτονίας ως μιας πολιτικής που στόχο θα είχε να καταστρέψει τα βασικά θεμέλια ζωής των πληττόμενων εθνικών ομάδων με σκοπό την εξάλειψή τους. Έτσι δημιούργησε τον νέο αυτό όρο, συνδυάζοντας τα συνθετικά geno-, από την ελληνική λέξη «γένος», και -cide, από τη λατινική λέξη για τη δολοφονία. Πράγματι στις 9 Δεκεμβρίου 1948 τα Ηνωμένα Έθνη ενέκριναν τη Σύμβαση για την Πρόληψη και την Καταστολή του Εγκλήματος της Γενοκτονίας, σύμβαση που τέθηκε σε ισχύ από τις 12 Ιανουαρίου 1951.

Η Γενοκτονία, που είναι ένα διεθνές έγκλημα, ορίζεται ως εξής:

Γενοκτονία αποτελεί οποιαδήποτε από τις ακόλουθες πράξεις, η οποία έχει ως σκοπό την καταστροφή, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, μιας εθνικής, εθνοτικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας:

(α) Η δολοφονία μελών της ομάδας

(β) Η πρόκληση σοβαρής σωματικής ή διανοητικής βλάβης σε μέλη της ομάδας

(γ) Η εθελούσια επιβολή στην ομάδα συνθηκών διαβίωσης που αποσκοπούν στην ολοσχερή ή μερική φυσική εξόντωσή της

(δ) Η επιβολή μέτρων που αποσκοπούν στην παρεμπόδιση των γεννήσεων στο εσωτερικό της ομάδας

(ε) Η δια της βίας μεταφορά των παιδιών της ομάδας σε μια άλλη ομάδα

Μάθετε Περισσότερα:

United Nations, Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect, Definition of Genocide

Σύμβαση για την πρόληψη και την τιμωρία του εγκλήματος της γενοκτονίας: Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide. Approved and proposed for signature and ratification or accession by General Assembly resolution 260 A (III) of 9 December 1948 Entry into force: 12 January 1951, in accordance with article XIII

 Η απόφαση θεσμοθέτησης του εγκλήματος της Γενοκτονίας

Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας

Η ιστορική προέλευση του όρου είναι διαφιλονικούμενη. Σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές ο όρος ανατρέχει στα τέλη του 18^ου αι. (δουλεμπόριο), στις αρχές του 19^ου αι. (θηριωδίες των αποικιακών δυνάμεων της Ευρώπης στην Αφρική, π.χ. τα εγκλήματα που διέταξε ο Λεοπόλδος ΙΙ του Βελγίου στο ελεύθερο κράτος του Κονγκό) ή στο 1915 (Διακήρυξη των Συμμάχων για την καταδίκη της μαζικής θανάτωσης των Αρμενίων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία). Στο πλαίσιο των σύγχρονων διεθνών ποινικών δικαστηρίων, ο όρος σημαίνει ευρεία και συστηματική επίθεση κατά αμάχου πληθυσμού που περιλαμβάνει:

(α) ανθρωποκτονία (β) εξόντωση (γ) δουλεία (δ) απέλαση ή βίαιη εκτόπιση (ε) φυλάκιση κατά παραβίαση του διεθνούς δικαίου (στ) βασανιστήρια (ζ) βιασμό, εξαναγκαστική εκπόρνευση/ εγκυμοσύνη/ στείρωση και άλλες μορφές γενετήσιας βίας (η) διώξεις για πολιτικούς, φυλετικούς και θρησκευτικούς λόγους (θ) αναγκαστική εξαφάνιση (ι) το έγκλημα του apartheid (κ) άλλες απάνθρωπες πράξεις παρόμοιας φύσης που προκαλούν μεγάλη οδύνη ή βλάβη στη σωματική ή ψυχική υγεία.

Τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δε στρέφονται αναγκαστικά εναντίον μίας συγκεκριμένης εθνοθρηκευτικής ομάδας. Επίσης, δεν υπάρχει ιεράρχηση ως προς τη βαρύτητά τους σε σχέση με τη Γενοκτονία.

Μάθετε Περισσότερα: 

United Nations, Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect, Definition of Crimes against Humanity

Εγκλήματα Πολέμου

Τα εγκλήματα πολέμου είναι οι παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου (συμβατικού ή εθιμικού) που συνεπάγονται ατομική ποινική ευθύνη σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Κατά συνέπεια, και σε αντίθεση με τα εγκλήματα της Γενοκτονίας και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, απαραίτητη προϋπόθεση για να μιλήσουμε για εγκλήματα πολέμου είναι να λαμβάνουν χώρα στο πλαίσιο ένοπλης σύγκρουσης, είτε διεθνούς είτε μη διεθνούς.

Παρόλο που η απαγόρευση ορισμένων συμπεριφορών κατά τη διεξαγωγή ένοπλων συγκρούσεων μπορεί να εντοπιστεί πολλούς αιώνες πίσω, η έννοια των εγκλημάτων πολέμου αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στο τέλος του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού, όταν κωδικοποιήθηκε το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, γνωστό και ως δίκαιο των ενόπλων συγκρούσεων. Οι συμβάσεις της Χάγης που υιοθετήθηκαν το 1899 και το 1907 επικεντρώνονται στην απαγόρευση  να χρησιμοποιούν τα εμπόλεμα μέρη ορισμένα μέσα και μεθόδους πολέμου. Έκτοτε έχουν υιοθετηθεί αρκετές άλλες συναφείς συνθήκες. Αντίθετα, η Σύμβαση της Γενεύης του 1864 και οι μεταγενέστερες Συμβάσεις της Γενεύης, ιδίως οι τέσσερις Συμβάσεις της Γενεύης του 1949 και τα δύο Πρόσθετα Πρωτόκολλα του 1977, επικεντρώνονται στην προστασία των προσώπων που δε λαμβάνουν ή δε λαμβάνουν πλέον μέρος στις εχθροπραξίες.

Τόσο το Δίκαιο της Χάγης όσο και το Δίκαιο της Γενεύης χαρακτηρίζουν αρκετές από τις παραβιάσεις των κανόνων τους, αν και όχι όλες, ως εγκλήματα πολέμου. Ωστόσο δεν υπάρχει ένα ενιαίο έγγραφο στο διεθνές δίκαιο που να κωδικοποιεί όλα τα εγκλήματα πολέμου. Κατάλογοι εγκλημάτων πολέμου υπάρχουν τόσο σε συνθήκες του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του διεθνούς ποινικού δικαίου όσο και στο διεθνές εθιμικό δίκαιο. Οι Συμβάσεις της Γενεύης του 1949 έχουν επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών, ενώ τα Πρόσθετα Πρωτόκολλα και άλλες συνθήκες του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου δεν έχουν ακόμη φθάσει στο ίδιο επίπεδο αποδοχής. Ωστόσο πολλοί από τους κανόνες που περιέχονται σε αυτές τις συνθήκες έχουν θεωρηθεί ως μέρος του εθιμικού δικαίου και, ως εκ τούτου, είναι δεσμευτικοί για όλα τα κράτη (και άλλα μέρη στη σύγκρουση), ανεξάρτητα από το αν τα κράτη έχουν επικυρώσει τις ίδιες τις συνθήκες ή όχι. Επιπλέον, πολλοί κανόνες του διεθνούς εθιμικού δικαίου εφαρμόζονται τόσο σε διεθνείς όσο και σε μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις, επεκτείνοντας με αυτόν τον τρόπο την προστασία που παρέχεται σε μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις, οι οποίες ρυθμίζονται μόνο από το κοινό άρθρο 3 των τεσσάρων συμβάσεων της Γενεύης και το πρόσθετο πρωτόκολλο ΙΙ.

Μάθετε Περισσότερα: 

United Nations, Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect, Definition of War Crimes

Εθνοκάθαρση

Η εθνοκάθαρση δεν έχει αναγνωριστεί ως ανεξάρτητο έγκλημα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου. Ο όρος πρωτοχρησιμοποιήθηκε κατά τη σύγκρουση του 1990 στην πρώην Γιουγκοσλαβία και θεωρείται ότι προέρχεται από την κυριολεκτική μετάφραση της σερβοκροατικής έκφρασης "etničko čišćenje". Ωστόσο οι ακριβείς ρίζες του όρου ή το ποιος άρχισε να τον χρησιμοποιεί δεν έχουν προσδιοριστεί. Η έκφραση "εθνοκάθαρση" έχει χρησιμοποιηθεί σε ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και της Γενικής Συνέλευσης και έχει αναγνωριστεί σε αποφάσεις και κατηγορητήρια του ICTY, αν και δεν αποτελούσε ένα από τα σημεία της δίωξης. Ποτέ δε δόθηκε ορισμός.

Καθώς η εθνοκάθαρση δεν έχει αναγνωριστεί ως ανεξάρτητο έγκλημα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, δεν υπάρχει ακριβής ορισμός της έννοιας αυτής ή των ακριβών πράξεων που μπορούν να χαρακτηριστούν ως εθνοκάθαρση. Η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών που είχε αναλάβει να εξετάσει τις παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου στο έδαφος της πρώην Γιουγκοσλαβίας όρισε την εθνοκάθαρση στην ενδιάμεση έκθεσή της S/25274 ως "... την εθνοτική ομογενοποίηση μιας περιοχής με τη χρήση βίας ή εκφοβισμού για την απομάκρυνση ατόμων συγκεκριμένων ομάδων από την περιοχή". Στην τελική της έκθεση S/1994/674 η ίδια Επιτροπή περιέγραψε την εθνοκάθαρση ως "... μια σκόπιμη πολιτική σχεδιασμένη από μια εθνοτική ή θρησκευτική ομάδα για την απομάκρυνση με βίαια και τρομοκρατικά μέσα του άμαχου πληθυσμού μιας άλλης εθνοτικής ή θρησκευτικής ομάδας από ορισμένες γεωγραφικές περιοχές". Η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων δήλωσε επίσης ότι οι πρακτικές εξαναγκασμού που χρησιμοποιούνται για την απομάκρυνση του αμάχου πληθυσμού μπορεί να περιλαμβάνουν: δολοφονίες, βασανιστήρια, αυθαίρετες συλλήψεις και κρατήσεις, εξωδικαστικές εκτελέσεις, βιασμούς και σεξουαλικές επιθέσεις, σοβαρές σωματικές βλάβες σε αμάχους, περιορισμό του αμάχου πληθυσμού σε περιοχές γκέτο, βίαιη απομάκρυνση, εκτόπιση και απέλαση του αμάχου πληθυσμού, σκόπιμες στρατιωτικές επιθέσεις ή απειλές επιθέσεων κατά αμάχων και αμάχων περιοχών, χρήση αμάχων ως ανθρώπινων ασπίδων, καταστροφή περιουσιών, ληστεία προσωπικής περιουσίας, επιθέσεις σε νοσοκομεία, ιατρικό προσωπικό και τοποθεσίες με το έμβλημα του Ερυθρού Σταυρού/Ερυθράς Ημισελήνου, μεταξύ άλλων. Η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων πρόσθεσε ότι οι πρακτικές αυτές μπορούν "... να συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και να εξομοιωθούν με συγκεκριμένα εγκλήματα πολέμου. Επιπλέον, οι πράξεις αυτές θα μπορούσαν επίσης να εμπίπτουν στην έννοια της Σύμβασης για τη Γενοκτονία".

Μάθετε περισσότερα:

United Nations, Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect, Definition of Ethnic Cleansing.